Anayasa: Temel Kavramlar
Devletin temel nitelikleri, kuvvetler ayrılığı ve yüksek mahkemelerin görevleri.
Vatandaşlık, KPSS Genel Kültür’ün 9 soruluk küçük dersidir ama konu sayısı az olduğu için saat başına en çok net kazandıran derstir. Zamanı kısıtlı bir aday için ilk bitirilecek konu budur.
- Vatandaşlık 9 soruluk küçük ders ama saat başına en çok net kazandıran derstir.
- Anayasa'nın ilk üç maddesi değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
- Danıştay idari yargının, Yargıtay adli yargının son merciidir.
- Kararname ile kanun çelişirse kanun hükmü uygulanır.
İçindekiler
- Devletin temel nitelikleri Anayasa’nın 2. maddesindedir.
- Kuvvetler ayrılığı: yasama, yürütme, yargı.
- 2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi geldi.
- Sorular madde bilgisi ister, yorum değil.
1. Devletin temel nitelikleri#
Anayasa’nın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti; toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
| Nitelik | Ne anlama gelir | Somut göstergesi |
|---|---|---|
| Demokratik devlet | Egemenlik millete aittir | Serbest seçim, çok partili düzen |
| Laik devlet | Din ve devlet işleri ayrıdır | Resmî din yok, din özgürlüğü var |
| Sosyal devlet | Zayıfı koruyup dengeyi sağlar | Sosyal güvenlik, asgari ücret, sağlık hizmeti |
| Hukuk devleti | Devlet kendi koyduğu hukuka bağlıdır | Yargı denetimi, idarenin sorumluluğu |
2. Kuvvetler ayrılığı#
| Erk | Kim kullanır | Ne yapar |
|---|---|---|
| Yasama | Türkiye Büyük Millet Meclisi | Kanun koyar, değiştirir, kaldırır |
| Yürütme | Cumhurbaşkanı | Kanunları uygular, idareyi yönetir |
| Yargı | Bağımsız ve tarafsız mahkemeler | Uyuşmazlıkları karara bağlar |
Yasama yetkisi devredilemez. TBMM bu yetkiyi başka bir organa bırakamaz. Yargı yetkisi ise Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
3. Yasama: TBMM#
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Milletvekili sayısı | 600 |
| Seçilme yaşı | 18 |
| Seçim dönemi | 5 yıl |
| Toplantı yeter sayısı | Üye tamsayısının en az 1/3’ü (200) |
| Karar yeter sayısı | Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (en az 151) |
TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yolları: meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru. 2017 değişikliğiyle gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır.
4. Yürütme: Cumhurbaşkanı#
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Seçilme yaşı | 40 ve yükseköğrenim mezunu olmak |
| Görev süresi | 5 yıl, en fazla iki dönem |
| Seçim usulü | Halk tarafından, salt çoğunlukla |
| Yardımcı ve bakanlar | Cumhurbaşkanı atar ve görevden alır |
| Kararname yetkisi | Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarabilir |
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırları soru konusudur: temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar kararnameyle düzenlenemez. Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda kararname çıkarılamaz; çelişme hâlinde kanun hükmü uygulanır.
5. Yargı organları#
| Mahkeme | Görevi |
|---|---|
| Anayasa Mahkemesi | Kanunların Anayasa’ya uygunluğunu denetler, bireysel başvuruyu karara bağlar |
| Yargıtay | Adli yargıda son inceleme merciidir |
| Danıştay | İdari yargıda son inceleme merciidir; idari davalara bakar |
| Sayıştay | Kamu kurumlarının gelir-gider ve mallarını TBMM adına denetler |
| Uyuşmazlık Mahkemesi | Yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer |
Danıştay ile Yargıtay ayrımı en çok sorulan noktadır. İdarenin işlemlerine karşı açılan davalar Danıştay’a, kişiler arasındaki hukuk ve ceza davaları Yargıtay’a gider.
Kendini dene#
- 1. B
- 2. B
- 3. D
- 4. A
- 5. B
Bu test yapay zeka ile oluşturulmuştur. Sorular ÖSYM’nin çıkmış soruları değildir; konuyu pekiştirmen için üretilmiş alıştırma sorularıdır. Hata fark edersen bize bildir.
Devam: Temel Hak ve Hürriyetler · Vatandaşlık testi çöz · KPSS sözlüğü
Resmî metinler#
Anayasa’nın yürürlükteki tam metni mevzuat.gov.tr üzerinden okunabilir. Organların görevleri için TBMM, Danıştay, Yargıtay ve Sayıştay‘ın kendi sayfaları en güvenilir kaynaktır.
Dersin diğer konularını ve hangi başlıktan kaç soru geldiğini KPSS vatandaşlık konuları sayfasında görebilirsin.
