Tablo ve Grafik Yorumlama
Grafik türleri, daire grafiğinde açı-yüzde dönüşümü, yüzde değişim ve merkezî eğilim ölçüleri.
Tablo ve grafik soruları, KPSS matematiğinin en garantili puan alanıdır: 2-3 soru gelir, hiçbiri formül bilgisi istemez ve tamamı okuma dikkatiyle çözülür. Yine de çoğu aday burada net kaybeder — çünkü grafiği okumadan hesaplamaya başlar.
- Formül bilgisi istemez; okuma dikkatiyle çözülür.
- Daire grafiğinde 1% = 3,6 derecedir.
- Yüzde değişimde payda her zaman ESKİ değerdir.
- Toplam verilmemişse mutlak sayı sorulamaz, yalnızca oran sorulur.
İçindekiler
- Önce eksenleri ve birimi oku; en sık hata burada yapılır.
- Yüzde mi, mutlak sayı mı sorulduğuna dikkat et.
- Grafiğin türü hangi soruyu yanıtladığını belirler.
- Toplamı verilmeyen dilim grafiğinde oran sorulur, sayı değil.
1. Grafik türleri ve ne işe yaradıkları#
| Grafik | Neyi gösterir | Tipik soru |
|---|---|---|
| Sütun grafiği | Kategoriler arası karşılaştırma | “Hangi yıl en fazla?” |
| Çizgi grafiği | Zaman içindeki değişim | “En çok artış hangi aralıkta?” |
| Daire (pasta) grafiği | Bütün içindeki paylar | “X’in yüzdesi kaçtır?” |
| Tablo | Kesin sayısal değerler | “Toplam kaçtır?” |
| Histogram | Aralıklara dağılım | “Hangi aralıkta yığılma var?” |
Çizgi grafiğinde “en çok artış” ile “en yüksek değer” farklıdır. En yüksek değer noktanın kendisidir; en çok artış ise iki nokta arasındaki eğimin en dik olduğu aralıktır. Sorular bu ayrımı doğrudan ölçer.
2. Daire grafiğinde açı-yüzde ilişkisi#
Tam daire = 360° = %1001% = 3,6°Dilim açısı = (Dilimin yüzdesi × 360) / 100Dilimin yüzdesi = (Dilim açısı × 100) / 360Örnek: 72°’lik bir dilim, 72 × 100 / 360 = %20 demektir. Tersine, %25’lik bir pay 25 × 3,6 = 90° yapar. Bu iki dönüşüm daire grafiği sorularının neredeyse tamamını çözer.
3. Yüzde değişim hesabı#
Yüzde değişim = (Yeni değer − Eski değer) / Eski değer × 100Payda her zaman ESKİ değerdir. 200’den 250’ye çıkış %25 artıştır (50/200), ama 250’den 200’e düşüş %20 azalıştır (50/250). Aynı fark, farklı yüzde verir — bu, grafik sorularının en sevdiği tuzaktır.
4. Ortalama, ortanca ve tepe değer#
| Ölçü | Nasıl bulunur | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|
| Aritmetik ortalama | Toplam / veri sayısı | Veriler dengeli dağıldığında |
| Ortanca (medyan) | Sıralanmış verinin ortasındaki | Aşırı uç değer varsa daha güvenilir |
| Tepe değer (mod) | En çok tekrar eden | En sık görüleni bulmak için |
| Açıklık | En büyük − en küçük | Yayılımı görmek için |
Ortanca bulurken veri sayısı çiftse ortadaki iki değerin ortalaması alınır. Bu ayrıntı sık atlanır.
5. Çözüm sırası#
Başlığı ve birimi oku
“Bin TL”, “milyon kişi”, “yüzde” — birim atlanırsa bütün hesap yanlış çıkar.
Eksenleri kontrol et
Yatay eksen ne, dikey eksen ne? Ölçek eşit aralıklı mı?
Soruyu tekrar oku
Oran mı, mutlak sayı mı, fark mı isteniyor?
Sadece gereken veriyi al
Grafikte fazladan bilgi bulunur; hepsini kullanma.
Sonucu birimle yaz
“12” değil “12 bin TL”. Şıklar birimle ayrışır.
Kendini dene#
- 1. B
- 2. B
- 3. C
- 4. B
- 5. C
Bu test yapay zeka ile oluşturulmuştur. Sorular ÖSYM’nin çıkmış soruları değildir; konuyu pekiştirmen için üretilmiş alıştırma sorularıdır. Hata fark edersen bize bildir.
Devam: Yüzde ve Faiz Problemleri · Sayı Problemleri · Matematik testi çöz
Gerçek veriyle çalış#
Grafik okuma pratiği için TÜİK‘in yayımladığı gerçek tablo ve grafikleri kullanabilirsin; sınavdaki grafiklerin biçimi bunlara çok benzer.
Dersin diğer konularını ve hangi başlıktan kaç soru geldiğini KPSS matematik konuları sayfasında görebilirsin.
