Yazım Kuralları ve Noktalama
de/da, ki, mi ayrımı, büyük harf ve kesme işareti, virgül ve noktalı virgül.
Yazım kuralları ve noktalama KPSS Türkçe’de 3-4 soru getirir. Ezber gibi görünse de kural sayısı sınırlıdır ve sorular her yıl aynı birkaç noktada yoğunlaşır: de/da, ki, mi ayrımı, büyük harf kullanımı ve virgül-noktalı virgül farkı.
- Bağlaç olan de/da, ki ve mi ayrı yazılır; ek olanlar bitişik.
- Bağlaç "de" hiçbir zaman "te" olmaz.
- Kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
- Virgül özneyi ayırarak cümlenin anlamını değiştirebilir.
İçindekiler
- Bağlaç olan de/da, ki ve mi ayrı yazılır.
- Ek olan -de/-da ve -ki bitişik yazılır.
- Özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
- Virgül ve noktalı virgülün işlevi farklıdır.
1. de/da ayrımı#
| Tür | Kural | Test | Örnek |
|---|---|---|---|
| Bağlaç “de/da” | Ayrı yazılır | Cümleden çıkarılabilir, “dahi/bile” anlamı verir | “Ben de geldim.” |
| Bulunma eki “-de/-da” | Bitişik yazılır | Çıkarılamaz, “nerede?” sorusuna cevap | “Evde kaldı.” |
Tek test yeter: “de/da”yı cümleden çıkar. Cümle anlamlı kalıyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır. Anlamsızlaşıyorsa ektir, bitişik yazılır. Ayrıca bağlaç olan “de/da” hiçbir zaman “te/ta” olmaz.
2. ki ayrımı#
| Tür | Yazımı | Örnek |
|---|---|---|
| Bağlaç “ki” | Ayrı | “Biliyorum ki gelecek.” |
| İlgi zamiri “-ki” | Bitişik | “Seninki daha güzel.” |
| Sıfat yapan “-ki” | Bitişik | “Yarınki toplantı.” |
Kalıplaşmış birkaç sözcükte bağlaç “ki” bitişik yazılır: oysaki, mademki, halbuki, sanki, belki, çünkü, meğerki. Bunlar istisnadır ve doğrudan sorulur.
3. mi ayrımı#
Soru eki mi/mı/mu/mü her zaman ayrı yazılır, kendinden sonraki ek ona bitişir: “Geliyor musun?”, “Güzel mi?”, “Okudun mu?”
Soru eki her zaman soru anlamı taşımaz; koşul, zaman ya da pekiştirme de bildirebilir — yine ayrı yazılır: “Yağmur yağdı mı dışarı çıkmam.” (koşul), “Güzel mi güzel bir gün.” (pekiştirme).
4. Büyük harf ve kesme işareti#
| Durum | Kural | Örnek |
|---|---|---|
| Özel ada gelen çekim eki | Kesme ile ayrılır | Ankara’da, Ahmet’in, Ege’nin |
| Özel ada gelen yapım eki | Kesme kullanılmaz | Türkçe, Avrupalı, Ankaralı |
| Kurum ve kuruluş adlarına gelen ek | Kesme kullanılmaz | Türk Dil Kurumuna |
| Yön adları | Özel ad değilse küçük | “Batıya doğru gitti” ama “Batı Anadolu” |
| Akrabalık adları | Unvan olarak kullanılınca büyük | “Ayşe Teyze geldi” ama “teyzem geldi” |
5. Noktalama: virgül ve noktalı virgül#
| İşaret | Nerede kullanılır |
|---|---|
| Virgül (,) | Eş görevli sözcükleri ayırır, sıralı cümleleri böler, özneyi vurgular, ara sözü ayırır |
| Noktalı virgül (;) | Virgülle ayrılmış öbekleri birbirinden ayırır, anlamca bağlı bağımsız cümleleri birleştirir |
| İki nokta (:) | Açıklama, örnek ya da alıntı öncesinde |
| Üç nokta (…) | Tamamlanmamış cümle, sözün kesilmesi |
| Kesme (‘) | Özel adlara gelen çekim eklerini ayırır |
Noktalı virgülün klasik örneği: “Sınıfta Ali, Veli ve Ayşe; bahçede Mehmet ve Zeynep vardı.” Burada iki grup zaten virgülle bölündüğü için gruplar arası ayrım noktalı virgülle yapılır.
Virgülün anlam değiştirdiği durum sık sorulur: “Genç, adama baktı” ile “Genç adama baktı” farklı cümlelerdir. Virgül burada özneyi ayırarak anlamı tamamen değiştirir.
Kendini dene#
- 1. C
- 2. A
- 3. B
- 4. B
- 5. B
Bu test yapay zeka ile oluşturulmuştur. Sorular ÖSYM’nin çıkmış soruları değildir; konuyu pekiştirmen için üretilmiş alıştırma sorularıdır. Hata fark edersen bize bildir.
Devam: Anlatım Bozuklukları · Sözcükte Anlam · Türkçe testi çöz
Bağlayıcı kaynak#
Yazım ve noktalamada tek bağlayıcı kaynak Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu‘dur. Tereddüt ettiğin her yazımı sozluk.gov.tr üzerinden doğrulayabilirsin.
Bu konu KPSS Türkçe konuları arasında yer alır; diğer başlıklar ve soru dağılımı için KPSS Türkçe konuları sayfasına bakabilirsin.
