Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi
II. Dünya Savaşı, Soğuk Savaş, NATO üyeliği, Kıbrıs meselesi ve SSCB'nin dağılması.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi, konu listesinin sonunda yer aldığı için çoğu adayın hiç gelemediği başlıktır. Oysa 3-4 soru getirir ve kapsamı dardır — birkaç saatlik çalışmayla net kazandıran, tarihin en verimli bölümüdür.
- Konu listesinin sonunda kaldığı için atlanır ama 3-4 soru getirir.
- Türkiye fiilen savaşmadı; BM üyeliği için 1945'te savaş ilan etti.
- NATO üyeliği 1952, Kore'ye asker gönderilmesinin ardından geldi.
- 1974 müdahalesinin dayanağı 1960 antlaşmalarındaki garantörlüktür.
İçindekiler
- II. Dünya Savaşı’nda Türkiye savaş dışı kalmayı başardı.
- Türkiye BM’nin kurucu üyesidir.
- NATO üyeliği 1952, Kore Savaşı’ndaki katkının ardından geldi.
- Kıbrıs meselesi 1960, 1974 ve 1983 olmak üzere üç aşamalıdır.
1. II. Dünya Savaşı ve Türkiye#
Savaş 1939-1945 arasında sürdü. Türkiye savaşın büyük bölümünde tarafsızlığını korudu; yalnızca sona yaklaşırken, Birleşmiş Milletler’e kurucu üye olabilmek için 23 Şubat 1945’te Almanya ve Japonya’ya simgesel olarak savaş ilan etti.
Savaş yılları Türkiye’de ağır ekonomik sonuçlar doğurdu: Millî Korunma Kanunu, ekmek karnesi uygulaması ve Varlık Vergisi (1942) bu dönemin uygulamalarıdır.
2. Soğuk Savaş ve Türkiye’nin Batı bloğuna girişi#
- Tamamlandı
Birleşmiş Milletler
Türkiye kurucu üyeler arasında yer aldı.
- Tamamlandı
Truman Doktrini
ABD, Türkiye ve Yunanistan’a askerî-ekonomik yardım kararı aldı.
- Tamamlandı
Marshall Planı
Avrupa’nın ekonomik onarımı; Türkiye de yararlandı.
- Tamamlandı
Kore Savaşı
Türkiye BM gücüne asker gönderdi.
- Tamamlandı
NATO üyeliği
Türkiye Batı savunma sistemine dâhil oldu.
- Tamamlandı
Bağdat Paktı
Bölgesel güvenlik girişimi.
Neden-sonuç zinciri sorularda böyle kurulur: SSCB’nin Boğazlar ve doğu illeri üzerindeki talepleri → Türkiye’nin Batı’ya yönelmesi → Truman Doktrini ve Marshall yardımı → Kore’ye asker gönderilmesi → NATO üyeliği.
3. Kıbrıs meselesi#
| Aşama | Tarih | Ne oldu |
|---|---|---|
| Zürih ve Londra Antlaşmaları | 1959-1960 | Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör oldu |
| Toplumlararası çatışmalar | 1963-1974 | Anayasal düzen bozuldu, Türk toplumu yönetimden dışlandı |
| Kıbrıs Barış Harekâtı | 1974 | Türkiye garantörlük hakkına dayanarak müdahale etti |
| KKTC’nin ilanı | 1983 | Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu |
Sorularda en çok garantörlük kavramı geçer: 1960 antlaşmalarıyla Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’ye adanın anayasal düzenini koruma yetkisi verilmiştir. 1974 müdahalesinin hukuki dayanağı budur.
4. Yumuşama ve Soğuk Savaş’ın sonu#
- Küba Krizi (1962): Soğuk Savaş’ın en gergin anı; ardından yumuşama (détente) dönemi başladı.
- Helsinki Nihai Senedi (1975): Avrupa’da güvenlik ve iş birliği; sınırların değişmezliği ve insan hakları vurgulandı.
- Berlin Duvarı’nın yıkılması (1989): Doğu Bloku’nun çözülüşünün simgesi.
- SSCB’nin dağılması (1991): Soğuk Savaş sona erdi; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan bağımsızlığını kazandı.
1991 sonrası Türkiye için sorulan tipik konu: Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlığını ilk tanıyan ülkenin Türkiye olması ve bu ülkelerle kurulan iş birliği kurumları.
5. Bu konu neden atlanmamalı?#
| Ölçüt | Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi | Osmanlı Tarihi |
|---|---|---|
| Soru sayısı | 3-4 | 6-8 |
| Konu genişliği | Dar, sınırlı olay | Çok geniş |
| Çalışma süresi | 2-3 saat | 15+ saat |
| Saat başına net | Yüksek | Düşük |
Program kurarken bu başlığı sona değil ortaya yerleştir. Zamanın kısıtlıysa, hiç açılmamış bir Osmanlı başlığından önce burayı bitirmek daha çok net kazandırır.
Kendini dene#
- 1. B
- 2. C
- 3. B
- 4. A
- 5. B
Bu test yapay zeka ile oluşturulmuştur. Sorular ÖSYM’nin çıkmış soruları değildir; konuyu pekiştirmen için üretilmiş alıştırma sorularıdır. Hata fark edersen bize bildir.
Devam: Atatürk İlkeleri ve İnkılapları · Tarih nasıl çalışılır? · Tarih testi çöz
Kaynak#
Cumhuriyet dönemi dış politikası ve Soğuk Savaş yılları için Atatürk Araştırma Merkezi yayınlarına bakabilirsin.
Bu başlık KPSS tarih konuları bütününün bir parçasıdır; dersin tamamı ve soru dağılımı KPSS tarih konuları sayfasındadır.
