Türkiye Ekonomisi: Tarım, Hayvancılık, Sanayi
Ürün-iklim eşleştirmesi, hayvancılık, sanayi kuruluş yeri, madenler ve turizm.
Türkiye ekonomisi başlığı KPSS coğrafyasında 3-4 soru getirir. Sorular üretim rakamı ezberi istemez; hangi ürünün nerede ve neden yetiştiğini ölçer. Yani konu, iklim ve yer şekilleri bilgisinin uygulamasıdır.
- Sorular üretim rakamı değil, ürünün neden orada yetiştiğini sorar.
- Zeytin, narenciye ve muzun sınırını don olayı çizer.
- Hammaddesi çabuk bozulan sanayi hammaddeye yakın kurulur.
- Türkiye bor rezervinde dünyada ilk sıradadır.
İçindekiler
- Her ürünün bir iklim şartı vardır; soru o şartı sorar.
- Tarım, hayvancılık, sanayi, madencilik ve turizm alt başlıklardır.
- Sanayi kuruluş yeri seçimi hammadde, ulaşım ve pazara göre yapılır.
- Ürün-yöre eşleştirmesi doğrudan sorulur.
1. Tarım ürünleri ve iklim şartları#
| Ürün | İklim şartı | Yetiştiği yöre |
|---|---|---|
| Buğday | Kışı yağışlı, yazı kurak | İç Anadolu |
| Çay | Her mevsim yağışlı, ılıman | Doğu Karadeniz |
| Fındık | Bol yağış, ılıman kış | Orta ve Doğu Karadeniz |
| Zeytin | Akdeniz iklimi, don olmaması | Ege ve Akdeniz kıyıları |
| Narenciye (turunçgil) | Kışı ılık, don riski yok | Akdeniz kıyıları |
| Pamuk | Yazı sıcak ve sulama imkânı | Çukurova, GAP bölgesi, Ege |
| Çeltik (pirinç) | Bol su, sıcak yaz | Edirne, Samsun, Çorum |
| Muz | En sıcak kıyılar, don olmaması | Anamur çevresi |
| Şeker pancarı | Ilıman, sulanabilir alanlar | İç Anadolu, Doğu Anadolu |
2. Hayvancılık#
| Tür | Nerede yaygın | Neden |
|---|---|---|
| Küçükbaş (koyun, keçi) | İç Anadolu, Doğu Anadolu | Bozkır alanları geniş, otlaklar cılız |
| Büyükbaş (sığır) | Doğu Anadolu, Karadeniz | Çayır alanları ve su kaynağı bol |
| Kümes hayvancılığı | Marmara, Ege | Pazara yakınlık, yem sanayii |
| Arıcılık | Karadeniz, Ege, Akdeniz | Bitki çeşitliliği fazla |
| Balıkçılık | Karadeniz kıyıları | Kıta sahanlığı geniş, plankton bol |
Karadeniz’in balıkçılıkta önde olmasının sebebi kıta sahanlığının geniş ve tuzluluğun düşük olmasıdır; bu koşullar plankton üretimini artırır. “Neden?” sorusunun cevabı budur.
3. Sanayi ve kuruluş yeri#
| Sanayi kolu | Kuruluş yerini belirleyen | Örnek merkez |
|---|---|---|
| Şeker fabrikaları | Hammaddeye yakınlık (pancar bozulur) | İç Anadolu |
| Çay fabrikaları | Hammaddeye yakınlık (yaprak bekletilemez) | Rize |
| Demir-çelik | Hammadde ve enerji | Karabük, Ereğli, İskenderun |
| Petrol rafinerileri | Ulaşım ve pazar | İzmit, İzmir, Kırıkkale |
| Dokuma sanayii | Hammadde ve iş gücü | Bursa, Denizli, Kahramanmaraş |
Genel kural: hammaddesi çabuk bozulan ya da taşınırken ağırlık kaybeden sanayi kolları hammaddeye yakın kurulur (şeker, çay, konserve). Hammaddesi dayanıklı olanlar ise pazara ve ulaşıma yakın kurulur (rafineri, otomotiv).
4. Madenler ve enerji#
| Kaynak | Öne çıkan yöre |
|---|---|
| Taş kömürü | Zonguldak havzası |
| Linyit | Afşin-Elbistan, Soma, Tunçbilek |
| Bor | Kütahya, Balıkesir, Eskişehir |
| Krom | Elazığ, Guleman, Fethiye |
| Demir | Divriği (Sivas) |
| Bakır | Murgul, Ergani |
| Jeotermal | Denizli, Aydın, Manisa |
Türkiye bor rezervlerinde dünyada ilk sıradadır — bu bilgi doğrudan sorulur. Taş kömürünün yalnızca Zonguldak havzasında çıkarılması da sık sorulan bir ayrıntıdır.
5. Turizm ve ulaşım#
- Deniz turizmi: Ege ve Akdeniz kıyıları — uzun ve sıcak yaz mevsimi.
- Kış turizmi: Uludağ, Palandöken, Erciyes, Kartalkaya — yükselti ve kar kalınlığı.
- Kültür turizmi: Kapadokya, Efes, Göbeklitepe, İstanbul.
- Termal turizm: Afyonkarahisar, Yalova, Denizli (Pamukkale).
Ulaşımda karayolunun payının yüksek olması Türkiye’nin engebeli arazisiyle açıklanır: demiryolu yapımı maliyetlidir ve engebe nedeniyle güzergâhlar uzar. Bu, bir “sebep-sonuç” sorusudur.
Kendini dene#
- 1. B
- 2. A
- 3. B
- 4. C
- 5. B
Bu test yapay zeka ile oluşturulmuştur. Sorular ÖSYM’nin çıkmış soruları değildir; konuyu pekiştirmen için üretilmiş alıştırma sorularıdır. Hata fark edersen bize bildir.
Devam: Nüfus ve Yerleşme · Türkiye’de İklim · Coğrafya testi çöz
Güncel veri#
Tarım, sanayi ve dış ticaret istatistikleri için TÜİK resmî kaynaktır.
Bu başlık KPSS coğrafya konuları bütününün bir parçasıdır; dersin tamamı ve soru dağılımı KPSS coğrafya konuları sayfasındadır.
